एजेन्सी:
वास्तविक नियन्त्रण रेखा (एलएसी) मा लामो समयदेखि चलेको तनावपछि भारत र चीन अन्ततः सम्झौतामा पुगेका छन् । तर, धेरै प्रकारका प्रश्नहरू यस सम्झौतामा उठेका छन्। भारतमा केही सैनिक विज्ञ र कंग्रेसले चीनलाई बढी फाइदा भएको भन्दै प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको बिरोध गरेका छन् । सम्झौता अनुसार, भारतले आफ्नो क्षेत्राधिकार अन्तर्गत पूर्वी लद्दाखको पेङगोङ तालको उत्तर र दक्षिण किनारमा १० किलोमिटर चौडा बफर जोन बनाउन चीनलाई सहमतिमा ल्याएको छ ।
यस सम्झौताको सम्बन्धमा रक्षा र सैनिक विज्ञहरूका बिभिन्न मतहरू आएका छन् । केहि व्यक्तिले यो सम्झौता र भारत सरकारको रक्षा गरिरहेका छन् भने केहिले यस बारे प्रश्न उठाएका छन् । पूर्व प्रधानमन्त्री अटल बिहारी वाजपेयीको समयमा सेना प्रमुख भएका वेद मलिकले एकपछि अर्को ट्वीट गरेर सम्झौताको पक्ष लिएका थिए। ‘चिनियाँ सेनाले भारतीय क्षेत्रको पेङगोङ तालमा पाल बनायो, अंग्रेजी अखबार द हिन्दुबाट भारतीय सेनाका कर्नल एस. दीनी (सेवानिवृत्त) ले भनेका छन, ‘ ‘चिनियाँ सेनाले पेङगोङमा यथास्थिति परिवर्तन गरेको छ।’
जनरल दीनी भन्छन्, ‘जब हाम्रो ध्यान गलवान उपत्यकामा १५ जुनमा भएको हिंसामा केन्द्रित थियो, चिनियाँ सेनाले सम्झौता परिवर्तन गरे र फिंगर ४ र फिंगर आठको बीचमा भारतीय भूमिमा पाल टाँगे र बाँकी संरचना खडा भयो।उनका अनुसार चिनियाँ सेनाले यसभन्दा पहिले कहिल्यै त्यस्तो ठूलो कदम चालेको थिएन। जनरल दीनीका अनुसार यो समस्या चीनको फिंगर -४ को बुझाइ र फिंगर ८ को भारतको सम्झौताको कारण हो।
उनले भने, ‘पश्चिमबाट पूर्व सम्म ८ किलोमिटरको दायरा छ, जहाँ यो सबै विवाद भइरहेको छ। भारतीय पोष्ट फिंगर २ र फिंगर ३ बीचमा छ, जुन सडकमा जोडिएको छ।’ चिनियाँ पोष्ट सिरिजापमा छ, जुन फिंगर ८ बाट ८ किलोमिटर पूर्वमा छ। चिनियाँ सेनाले १९९९ मा फिंगर -४ सम्म सडक बनाएको थियो।
कारगिल युद्धका कारण त्यहाँ भारतीय सेनाको संख्या कम थियो। अब एक भारतीय गाडी फिगर 4 भन्दा पर जान सक्दैन। भारतीय सैनिकहरू फिंगर 8 मा गश्ती गर्न पैदल जानु पर्छ। चिनियाँ सिपाहीहरू फिंगर ४ मा कारमा आउन सक्दछन्, यो उनीहरूको लागि राम्रो कुरा हो।कर्नल दीनीका अनुसार, चीन यस क्षेत्रमा भारतीय सैनिकहरूको उपस्थितिबाट असहज छ, किनकि उनीहरूले फिंगर ४ को सडक बनाए पछि त्यहाँ प्रभुत्व जमाउने ठानेका थिए। उनले भने, ‘चिनियाँ सैनिकहरु भारतीय सैनिकलाई फिंगर ८ मा आउन दिंदैनन् , त्यसैले धेरै चोटि उनीहरुलाई रोक्दै आएका छन् ।
धेरै वर्षदेखि यहाँ चीनले प्रभुत्व जमाइरहेको छ, तर सात-आठ बर्षदेखि भारतीय पक्षले यहाँ निर्माण गर्न थाल्यो। यसैले भारतीय सैनिकहरुको उपस्थिति पनि बढेको छ। त्यसो भए दुई महिनामा एक पटक के हुने थियो, अब यो दिनदिनै शुरु हुन थालेको छ ।’ भारत – चीन सीमामा झन्डै नौ महिनादेखि तनाव भएको छ र विपक्षी दलहरूले केन्द्रको मोदी सरकारमाथि विशेषगरी निरन्तर आक्रमण गरिरहेका छन। बिबिसी हिन्दी
